De aanslagen van 11 september en de financiële markten
De terroristische aanslagen van 11 september 2001 legden de Amerikaanse financiële markten dagenlang stil. De Fed en de ECB verlaagden op 17 september allebei de rente met een half procentpunt, en de euro won terrein op de dollar.
Kernfeiten
- Datum aanslagen
- 11 september 2001
- Beurs New York
- Dicht tot en met 14 september
- Renteverlaging Fed
- 0,5 procentpunt, naar 3% (17 sept.)
- Renteverlaging ECB
- 0,5 procentpunt, naar 3,75% (17 sept.)
Effect op de EUR/USD koers
Uitgangspunt: 0,8988 dollar per euro op 10 september 2001, de laatste handelsdag vóór de gebeurtenis.
- 1 week later
- 0,9233
- +2,73%
- 1 maand later
- 0,9008
- +0,22%
- 3 maanden later
- 0,8904
- −0,93%
- 1 jaar later
- 0,9724
- +8,19%
Positief = de euro werd meer dollar waard. Koersen zijn officiële dagkoersen; tijdens de handelsdag kunnen de uitschieters groter zijn geweest. Bekijk de koers op 10 sep 2001
Markten op slot
Op de ochtend van 11 september 2001 vlogen gekaapte vliegtuigen in op het World Trade Center in New York en het Pentagon bij Washington. Het financiële hart van de VS werd direct getroffen: veel banken en handelshuizen hadden kantoren in of rond de Twin Towers.
De New York Stock Exchange en de Nasdaq gingen niet open en bleven de rest van de week dicht. Pas op maandag 17 september werd de handel hervat. De Amerikaanse obligatiemarkt lag ook enkele dagen grotendeels stil.
Centrale banken grijpen in
De Federal Reserve verklaarde direct dat ze beschikbaar was om het financiële systeem van liquiditeit te voorzien, en pompte in de dagen daarna grote bedragen in de markt. Met de ECB sloot de Fed een tijdelijke ruilovereenkomst van 50 miljard dollar, zodat Europese banken aan dollars konden komen.
Op 17 september, vlak voor de heropening van Wall Street, verlaagde de Fed haar beleidsrente met een half procentpunt naar 3 procent. Dezelfde dag verlaagde ook de ECB haar belangrijkste rente met een half procentpunt, naar 3,75 procent. Dat de twee centrale banken zo kort na elkaar ingrepen, was bedoeld als signaal van eensgezindheid.
In de maanden daarna verlaagde de Fed de rente nog verschillende keren, tot 1,75 procent aan het einde van 2001. De ECB voerde in november 2001 nog een renteverlaging door.
Effect op de dollar
De aanslagen raakten het vertrouwen in de Amerikaanse economie, die toch al aan het afkoelen was. De dollar verloor in de dagen erna terrein op de euro. Volgens de middagkoersen van de Federal Reserve steeg EUR/USD van bijna 0,90 dollar op 10 september naar circa 0,93 dollar op 19 september. Daarna zakte de euro weer wat terug. Van een blijvende omslag was nog geen sprake: de euro bleef voorlopig onder de 1 dollar.
Betekenis voor Nederland
Voor Nederland vielen de aanslagen samen met de laatste maanden van de gulden. Een paar maanden later, op 1 januari 2002, kwamen de euromunten en -biljetten in omloop. De wereldwijde onzekerheid en de lagere rente zetten de toon voor de jaren erna. De Amerikaanse rente bleef lang laag en de dollar verzwakte vanaf 2002 geleidelijk, waardoor Amerikaanse producten en reizen voor Nederlanders weer betaalbaarder werden.