Het Verdrag van Maastricht: de blauwdruk voor de euro

Een verdrag met een Nederlandse naam

In december 1991, tijdens het Nederlandse voorzitterschap, bereikten de Europese regeringsleiders in Maastricht een akkoord over een nieuw Europees verdrag. Op 7 februari 1992 werd het in dezelfde stad officieel ondertekend door de twaalf lidstaten van de Europese Gemeenschap. Na een moeizaam ratificatieproces trad het verdrag op 1 november 1993 in werking.

Met het verdrag ontstond de Europese Unie. Het ging om veel meer dan geld, maar de bekendste afspraak is die over de Economische en Monetaire Unie, de EMU: Europa zou een gemeenschappelijke munt krijgen.

Drie stappen naar één munt

De EMU zou in drie fasen tot stand komen. De eerste fase, met vrij kapitaalverkeer, was al in 1990 begonnen. In 1994 volgde de tweede fase, waarin het Europees Monetair Instituut in Frankfurt de voorbereidingen trof voor een Europese centrale bank. In de derde fase zouden de wisselkoersen onherroepelijk worden vastgezet en zou de nieuwe munt er komen. Die stap werd op 1 januari 1999 gezet; de naam euro werd overigens pas in 1995 gekozen.

Het Verenigd Koninkrijk en Denemarken bedongen het recht om niet mee te hoeven doen met de gemeenschappelijke munt.

De Maastricht-normen

Niet elk land mocht zomaar meedoen. Het verdrag stelde convergentiecriteria op, in Nederland bekend als de Maastricht-normen. Het begrotingstekort mocht niet hoger zijn dan 3 procent van het bruto binnenlands product en de staatsschuld niet hoger dan 60 procent. Verder moesten de inflatie en de lange rente dicht in de buurt liggen van die in de best presterende lidstaten, en moest de munt van een land minstens twee jaar zonder devaluatie binnen het Europese wisselkoersmechanisme zijn gebleven.

Die normen speelden jarenlang een grote rol in de Nederlandse politiek. Kabinetten stuurden hun begroting mede bij om aan de 3-procentsnorm te voldoen.

Waarom het belangrijk is voor de dollar

Met Maastricht werd de basis gelegd voor een munt die de dollar in omvang kon benaderen. Waar de gulden een kleine munt was die vooral de Duitse mark volgde, zou de euro een munt worden van een economisch blok vergelijkbaar met de Verenigde Staten. Sinds 1999 is EUR/USD het meest verhandelde valutapaar ter wereld, en de koers van de euro tegenover de dollar bepaalt mede wat Nederlanders betalen voor olie, Amerikaanse producten en een reis naar de VS.