De Volcker-schok: de Fed verklaart de inflatie de oorlog
Op 6 oktober 1979 gooide de Federal Reserve onder Paul Volcker het roer om om de hoge inflatie te breken. De Amerikaanse rente schoot omhoog, met een zeer sterke dollar tot halverwege de jaren tachtig als gevolg.
Kernfeiten
- Besluit
- 6 oktober 1979
- Fed-voorzitter
- Paul Volcker (sinds augustus 1979)
- Beleidsrente
- Rond 1980-1981 tot circa 20%
- Gevolg
- Sterke dollar tot 1985
Inflatie uit de hand
Eind jaren zeventig had de Amerikaanse economie last van hardnekkige inflatie. Twee oliecrises en jarenlang te ruim monetair beleid hadden de prijsstijgingen opgestuwd tot boven de 10 procent per jaar. Het vertrouwen in de dollar was laag en de munt stond onder druk.
In augustus 1979 benoemde president Jimmy Carter Paul Volcker tot voorzitter van de Federal Reserve. Volcker stond bekend als een havik die inflatie zag als het grootste gevaar voor de economie.
Het besluit van 6 oktober
Op zaterdag 6 oktober 1979 kondigde de Fed na een ingelaste vergadering een ingrijpende koerswijziging aan. Voortaan zou de centrale bank zich niet meer in de eerste plaats richten op het sturen van de rente, maar op het beheersen van de hoeveelheid geld in de economie. De rente mocht daarbij zo hoog oplopen als nodig was.
Dat gebeurde ook. Rond 1980 en 1981 bereikte de Amerikaanse beleidsrente niveaus van rond de 20 procent. Lenen werd peperduur voor bedrijven, huizenkopers en consumenten.
Pijnlijk maar effectief
De prijs was hoog. De VS kregen te maken met twee recessies kort na elkaar en de werkloosheid liep sterk op. Volcker kreeg veel kritiek, maar hield vast aan zijn koers. In de loop van de jaren tachtig daalde de inflatie fors, en het beleid geldt sindsdien als schoolvoorbeeld van hoe een centrale bank geloofwaardigheid kan herwinnen.
Volcker bleef voorzitter tot 1987 en werd toen opgevolgd door Alan Greenspan. De les die centrale bankiers uit deze periode trokken, is dat het veel moeilijker en pijnlijker is om hoge inflatie te bestrijden als die zich eenmaal in de economie heeft vastgezet. Dat inzicht speelt nog altijd een rol in het beleid van zowel de Fed als de ECB.
Een sterke dollar en de gevolgen voor Nederland
De hoge Amerikaanse rente trok kapitaal uit de hele wereld aan. Beleggers wilden graag dollars hebben, waardoor de munt in de eerste helft van de jaren tachtig sterk in waarde steeg. Begin 1985 kostte een dollar bijna 4 gulden.
Voor Nederland had dat twee kanten. Exporteurs profiteerden, omdat Nederlandse producten goedkoper werden voor Amerikaanse kopers. Daar stond tegenover dat olie, die in dollars wordt afgerekend, duurder werd en dat een vakantie in de VS flink in de papieren liep. De opmars van de dollar werd uiteindelijk in 1985 gestuit met het Plaza-akkoord.